Categorie archief: Hospitality in Visual Arts

Het kasteel als gastvrije gemeenschap

Standaard

geschreven door Gerben Op Den Dries

Naast het feit dat dit schilderij erg mooi geschilderd is, roept het ook vragen op. Ik zie enkele reizigers en wil weten waar ze heen gaan, maar ook waar ze vandaan komen. En wat is de reden van hun reis?

Kasteel Bentheim - Jacob Isaackzs van Ruisdael

Op de achtergrond is een groot kasteel of een ommuurde stad te zien als een symbool van macht, maar ook van veiligheid. Het was bij uitstek de plek waar mensen in vroeger tijden konden verblijven als ze bescherming nodig hadden. Een stad moet mensen echter wel de ruimte geven. Zijn deze mensen bewoners van de stad? En zo niet, worden ze binnengelaten en op welke manier worden ze opgevangen en krijgen ze de ruimte? Het zijn onderdelen van gastvrijheid die erg belangrijk zijn voor de onbekende reiziger. Elke stad is anders. Het heeft zijn eigen cultuur en zal daarom op zijn eigen manier met vreemdelingen omgaan. Het gevoel dat je welkom bent is natuurlijk veel prettiger dan het gevoel dat de bewoners het liefst van jou willen profiteren, of erger, je liever niet in de buurt hebben. De gemeenschap heeft op die manier een enorme invloed op gastvrijheid

 

schilderij: Kasteel Bentheim van Jakob Isaacsz van Ruisdael, Rijksmuseum

Satyr en Nimf: gastvrijheid en verleiding

Standaard

Geschreven door: Lisa Neelis

IMG_20160225_111136

Satyr en nimf

Gerard van Honthorst (1592-1656)

Olieverf op doek, 1623

 

Tijdens mijn zoektocht door het Rijksmuseum, ben ik een aantal kunstwerken tegengekomen waar ik een link kan ontdekken met het begrip hospitality. Uiteindelijk heb ik één kunstwerk uitgekozen waar ik hospitality het meeste in terugzie.

Als ik aan gastvrijheid denk, dan denk ik meteen aan respect tonen tegenover een ander, je welkom voelen en je openstellen aan een ieder ander. Vanuit mijn gedachte over hospitality heb ik het schilderij ‘Satyr en nimf’ gekozen. Een satyr is een figuur uit de Griekse mythologie. Het is een vrolijk en ondeugend boswezen. Daarnaast staat de satyr bekend om zijn lust voor wijn en het verleiden van nimfen. Nimfen zijn in de Griekse mythologie lagere Godinnen van de natuur. Nimfen waren mooie, lieflijke vrouwen die, in afzondering van mensen, in de natuur leefden. Ze waren vrolijk en zorgeloos. Maar zo onschuldig als ze lijken waren ze ook weer niet, want hoewel ze mensen vruchtbaarheid en voorspoed konden geven, konden nimfen mensen verleiden en krankzinnig maken. Wat ik het allermooiste aan dit schilderij vindt is dat de nimf door haar ontblote bovenlichaam zich volledig openstelt en blootgeeft aan de verleiding van de satyr.

Ook zie je een glimlach op haar gezicht met het idee dat ze zich op haar gemak voelt en een welkom gevoel ervaart. Als ik de vrouw zo zie dan is ze trots over haar lichaam en voelt ze geen enkele schaamte.

Daarnaast vind ik het erg gedurfd om een vrouw met een ontbloot bovenlijf te schilderen. Ik vind het ook natuurlijk geschilderd. Het lijkt net echt! Al deze bovengenoemde aspecten hebben een link met hospitality.

 

Tot slot heeft dit kunstwerk het meeste indruk op mij gemaakt!

Feestmaal van Cleopatra

Standaard

geschreven door Sander Barenbrug

Schilderij: Het feestmaal van Cleopatra
Geschilderd door:Gerard de Lairesse, c.a 1675

Het was erg lastig om in de verschillende werken in het Rijksmuseum een echt treffend voorbeeld van gastvrijheid te vinden. Toen ben ik meer gaan kijken naar de kleine details in de schilderijen en toen viel mij dit schilderij op.

Gérard_de_Lairesse_-_Cleopatra's_Banquet_-_WGA12388

Op het eerste oog lijkt dit schilderij niet veel te maken te hebben met gastvrijheid maar meer met de strijd tussen 2 personen. Bij mij roept het echter direct bepaalde gevoelens op omdat ik juist zoek naar de gastvrijheid in schilderijen. In dit schilderij gaat het erom wie het duurste banket kon geven maar in mijn ogen is het niet de prijs van eten maar juist de liefde waarmee het verzorgd word bepalend voor gastvrijheid. Het verzorgen van een banket is juist een geschikt moment om mensen samen te brengen en te laten genieten van het samenzijn onder het genot van eten en drinken. In het schilderij is ook duidelijk zichtbaar dat de personen aan tafel bediend worden en dit toont aan dat de schilder echt de welvaart van deze personen wilt uitdrukken. Gastvrijheid word in dit schilderij heel duidelijk gekoppeld aan de prijs van het banket en dat was misschien vroeger zo maar in mijn ogen is het tegenwoordig juist veel belangrijker dat mensen zich op hun gemak voelen en het idee hebben dat er moeite word gedaan.

Ik zie in dit schilderij dus juist het tegenovergestelde van wat een gastvrij banket voor mij zou zijn. Ik kan dus concluderen dat dit schilderij voor mij als geheel niet heel bijzonder is maar als ik specifiek op de gastvrijheid let en naar de kleine details kijk het toch wel een erg veelzeggend schilderij is.

Anish Kapoor: weinig blijft geheim

Standaard
Nederland, Amsterdam, 25-11-2015. Kunstwerken Internal Objects van de kunstenaar Anish Kapoor in de  Eregallerij van het Rijksmuseum. Foto: Olivier Middendorp

Nederland, Amsterdam, 25-11-2015.
Kunstwerken Internal Objects van de kunstenaar Anish Kapoor in de Eregallerij van het Rijksmuseum.
Foto: Olivier Middendorp

Geschreven door : Kai Stam

Anish Kapoor: Internal Object in Three Parts Siliconen,pigment, 2013-2015

Te bezichtigen tot 6 maart 2016 in het Rijksmuseum…

 

 

 

 

Zelfportretten hebben naar mijn idee iets egocentrisch en andere taferelen waar gastvrijheid mijns inziens duidelijk naar de oppervlakte kwamen vond ik ook niet bijster interessant. Gastvrijheid is zo’n breed interpreteerbaar begrip dat ik zocht naar een werk waar ik het meest door gefascineerd was, net als dat ik gefascineerd ben geraakt over gastvrijheid.

Het werk van Anish Kapoor was voor mij het meest intrigerende object in het rijksmuseum. Fascinerend dat juist hier gastvrijheid in is te ontdekken terwijl menigeen misschien een grote homp vlees op een doek ziet (wat in feite opgedroogde siliconen zijn).

Wat ik hier zie is de innerlijke mens, die zich volledig blootgeeft door zichzelf op zo’n dusdanige manier te laten zien dat maar weinig geheim blijft. Gastvrijheid is ook jezelf openstellen voor anderen, je mooie en minder mooie kanten durven te laten zien zoals Kapoor hier doet. Een heldere, donkerrode massa wordt afgewisseld met een gele,slijmerige massa dat het aanzien een stuk minder prettig maakt. Zo gaat dat ook als je jezelf openstelt, in de ene situatie kan het leiden tot iets moois waar het in een andere situatie, in een andere cultuur, kan leiden tot iets onprettigs. Het werk is indringend, de harsmassa druipt als het ware uit de muur. Het werk is, met alle respect, erg random en daarom bleef ik geboeid kijken. Elke keer dat ik afzonderlijk naar een luik in het drieluik keek bekeek ik het weer op een andere manier en ontdekte ik weer iets nieuws. Zo gaat dat ook met mijn blik op gastvrijheid, waar ik elke keer weer iets nieuws over leer en waarvan ik weet dat ik er waarschijnlijk nooit mijn vinger op kan leggen. Het werk roept daarnaast bij mij ook gevoelens van empathie en een zekere intimiteit op waar ik gastvrijheid ook aan kan linken.

Prachtig werk wat je eigenlijk met eigen ogen gezien moet hebben!

De gastheer wordt onderworpen

Standaard

diepo negorogeschreven door Marjolein Schotman

 

De onderwerping van Diepo Negoro aan Luitenant-generaal baron De Kock

 

Op dit schilderij is een scene te zien waarbij Prins Diepo Negoro, een belangrijke Javaanse leider in de Java oorlog door Nederlanders gevangen wordt genomen(1825-1830). Zijn trouwe volgelingen liggen verslagen op het bordes.

Wat mij opviel aan dit schilderij was dat er eigenlijk een gebrek aan gastvrijheid was. Prins Diepo word de entree van zijn eigen huis geweigerd. Hij wordt uit zijn eigen huis verbannen en een tiental volgelingen met hem. De Nederlanders zijn daar, in dat verre land, te gast. Het lijkt vreemd dat zij dit zomaar kunnen maken in een land wat niet van hen is. Misschien was het indertijd veel normaler dat dit zomaar gebeurde.
Kijkend naar de noties over hospitality zien we dat de verplichtingen, obligations and duties vanuit Nederlanders perspectief terug komen. De plicht vanuit het leger gaat boven alles ook al weet men beter. Het zijn in dit schilderij slechte gastheren en zorgt juist voor een wig tussen de Javanen en de Nederlanders. Ze worden als het ware buitengesloten.

Het Laatste Avondmaal: het verraad van de gastheer

Standaard

geschreven door Melissa van den Brink

rijksmuseum_laatste_avondmaal

 

Gastvrijheid in de kunst
Ons was gevraagd om gastvrijheid te vinden in de kunst. Al snel kwam ik uit bij allerlei schilderijen met eten en drinken. Ik wilde wat meer uitdaging en besloot te zoeken naar een gastvrij schilderij zonder eten en drinken. Later in het museum kwam er ook beeldende kunst en zag ik een beeld van het laatste avondmaal van Jezus. Een bekend verhaal en al gauw legde ik een link met mijn visie over hospitality, namelijk dat gastvrijheid draait om samenwerken. Anti-hospitality, bijvoorbeeld in dit geval het later verraad van de gastheer door een gast, zorgt ervoor dat de gastvrijheid niet optimaal kan worden uitgevoerd.

Dit schilderij leert mij over gastvrijheid dat anti-hospitality ook een aspect is van gastvrijheid.
In het laatste avondmaal wordt Jezus verraden door één van zijn discipelen, dit is in strijd met de regels vanuit de bijbel. De bijbel speelt een belangrijke rol bij de ontwikkeling en het ontstaan van gastvrijheid.

Alles werd geëxposeerd werd door het Rijksmuseum werd toegelicht door middel van een tekstbordje met informatie.

Gastvrijheid in het Rijksmusem

Standaard

geschreven door Yannick Warmerdam

Gastvrijheid in het Rijksmuseum, dat zal ik beschrijven. Zowel in de gehele entourage van het museum, als in de schilderijen, beelden en andere kunstwerken. Ik heb gelet op het begrip gastvrijheid zoals ik dat meegekregen heb vanuit mijn opvoeding, het commerciële begrip en dus ook naar manieren waarop het begrip terugkomt in de kunst.

Allereerst, de aankomst bij het museum, het prachtige gebouw, je komt echt ergens aan. Ik was er al meermaals geweest, ook als kind, steeds zie je het gebouw van afstand liggen en ben je al meteen ‘impressed’. Buiten wordt duidelijk aangegeven waar iedereen heen moet. Heeft u een kaartje online aangeschaft? Neem dan deze rij. Moet u nog een kaartje kopen? Deze rij brengt u naar de kaartverkoop. Heeft u kaarten voor de reguliere tentoonstelling of heeft u kaarten voor de Late Rembrandt tentoonstelling? Overal is een onderscheid in, dit wordt duidelijk aangegeven en daardoor komt iedereen op de juiste plek terecht. Binnen in het museum wijst alles zich eigenlijk vanzelf, de toiletten staan duidelijk aangegeven met grote witte letters, net zoals de ingangen naar de kunst. Hier gingen wij doorheen.

Ik liep samen met Els de eerste zaal binnen en Els was erg enthousiast met haar potlood opvallende dingen aan het aanwijzen. Hierop kwam er een bewaker aan. Waar je vaak verwacht dat zo iemand boos werd, legde de man vriendelijk uit wat er kon gebeuren en vroeg hij haar hierop te letten. Hierna gebeurde dit nogmaals en wederom kwam de bewaker eraan, ook ditmaal bleef hij allervriendelijkst. Wat mij aan deze bewakers opviel, dat ze goed zichtbaar waren en dus makkelijk bereikbaar waren mocht je een vraag hebben.

Eten en drinken zijn de meeste gebruikte symbolen voor gastvrijheid in schilderijen, maar je ziet ook schilderijen waarop je een groep mensen samen ziet leven. Elkaar een slootje overhelpen bijvoorbeeld. Echter zit er in veel schilderijen een bepaalde nederigheid, knielen voor een koning op een gouden troon, of joelen voor iemand op een paard. Dat wijst op respect voor koningen en helden, maar voornamelijk zie je daarin het klasseverschil, wat in mijn ogen geen gastvrijheid is. Ik denk dat klasse en afkomst vroeger nóg veel belangrijker waren dan tegenwoordig, dat is denk ik een belangrijke reden dat je dat zo vaak ziet in de schilderijen. Aan de rechterkant van de Nachtwacht, hangt een redelijk groot schilderij, waar gegoede burgerij op te zien is, echter staat er, vrij onopvallend ook een donker meisje op. Een van de weinige donkere mensen die hier uitgebeeld worden. Vond ik opvallend, ik denk tekenend voor de denkwijze van toen. Wat een klassenverschillen.unnamed

Kunst in het Rijksmuseum: toegankelijk en gastvrij

Standaard

geschreven door Sophie Nitert (Expeditie-2)

De kunst in het Rijksmuseum vond ik over het algemeen vrij indrukwekkend. Vooral de schilderijen waarbij de personen heel ‘echt’ op staan afgebeeld vond ik mooi. Er zaten ook kunstwerken tussen die ik niet interessant vond. Dit kwam vooral omdat het abstract was afgebeeld waardoor ik ze dus minder goed begreep. De meeste kunstwerken waren niet abstract en daarbij kon ik ook goed begrijpen wat het inhield. Voornamelijk de portretten waren duidelijk. Ook de teksten die naast de schilderijen verduidelijkten veel. Ik zag veel schilderijen waarbij er met eten werd gewerkt, een voorbeeld hiervan zag ik in een schilderij waarbij een bruiloft werd afgebeeld. De mensen die waren geschilderd leken allemaal erg vrolijk en schonken elkaar voedsel en drinken.

Ik vind persoonlijk dat kunst niet altijd iets hoeft te betekenen, als het maar mooi is. Wanneer er slechts een aantal lijntjes op papier staan, zie ik dit niet als kunst ook al zit er een betekenis achter. In het Rijksmuseum zijn verschillende zalen waarbij verschillende schilderijen en stromingen worden tentoongesteld. Persoonlijk spraken de schilderingen van Rembrandt van Rijn mij wel aan aangezien het duidelijk was wat er werd afgebeeld. Ook werd er op sommige schilderijen gespeeld met het licht wat ik ook mooi vond.

Kortom, de kunst in het Rijksmuseum vond ik vrij toegankelijk. Ik begreep de meeste schilderijen wel, met of zonder uitleg. Wat ik minder vond, waren de schilderijen waarbij geslachte mensen of dieren werden afgebeeld, hier kijk ik niet graag naar. Kunst is mooi als er duidelijk wat wordt afgebeeld en de mensen zo ‘echt’ mogelijk worden afgebeeld. Dat verwondert mij en dan denk ik: ‘Wauw! Wat knap dat ze vroeger zo mooi en echt en puur konden schilderen’. Dat vind ik mooi.

De Staalmeesters: verschillende geledingen bepalen samen de kwaliteitsstandaard

Standaard

geschreven door Birgit Mulder (Expeditie-2)

De waardijns van het Amsterdamse lakenbereidersgilde, bekend als ‘De staalmeesters’, Rembrandt Harmensz. van Rijn, 1662 (Olieverf op doek)

 

De Staalmeesters: het college van staalmeesters (waardijns) van het Amsterdamse lakenbereidersgilde, bijeen rond een tafel waarop een Perzisch kleed ligt, op tafel het opengeslagen stalenboek. Voorgesteld zijn (van links naar rechts): Jacob van Loon (1595-1674), Volckert Jansz (1605/10-81), Willem van Doeyenburg (ca. 1616-87), de knecht Frans Hendricksz Bel (1629-1701), Aernout van der Mye (ca. 1625-81) en Jochem de Neve (1629-81). Rechts boven de haard een schilderij met een brandend baken.

 de staalmeestersDe mannen op het schilderij lijken verstoord door iets, ze kijken allemaal op terwijl er een nog aan het praten is en de ander het boek nog vast heeft. De mannen kijken vragend op. De mannen hebben een ontspannen open houding. Hun gezichten lijken open, ze kijken niet geërgerd of geïrriteerd op, ik zou zo bij ze aan tafel gaan zitten. Een van de mannen heeft zijn hoed af, de rest heeft de hoed nog op. Dat is wel minder gastvrij.

Het is niet duidelijk vanuit het schilderij zelf waarom deze mannen hier met hun zessen aan tafel zitten met een boek voor zich. Ze lijken wel met elkaar in bespreking. Deze wordt verstoord aangezien iedereen op kijkt. Ik begrijp het schilderij niet, al denk ik ook niet dat dit nodig is. Het gaat om de mannen om tafel zitten, hier schijnt ook licht het licht op. Na het lezen van het onderschrift wordt het duidelijk dat ze een boek met stalen voor zich hebben en wie het zijn. Aan de hand van deze informatie zul je kunnen achterhalen of deze mannen belangrijk waren. Wat echter de man rechts vast heeft blijft onduidelijk voor mij.

Ik vind niet dat kunst perse wat zeggen moet, ik vind dit gewoon een mooi schilderij. Ook mede door de techniek die gebruikt is, het subtiele licht dat op de mannen en de tafel valt. De mooie details van het kleed op tafel en het boek. Ook de gezichten zijn duidelijk uitgebeeld met daarbij hun haar. Daarentegen zijn hun kleren niet met veel details geschilderd, een mooi contrast vind ik. Als je zelf schildert weet je ook hoeveel tijd en moeite het kost om de details te schilderen, ook hierdoor waardeer ik het schilderij, mede denkend aan de tijd waarin het geschilderd is: 1662. De kunst legt zich niet uit naar mijn idee, maar dat vindt ik dus niet nodig. Ik vindt het alleen al mooi om er naar te kijken, welke technieken er gebruikt zijn, welke details er in gebracht zijn en hoe de het contrast in het schilderij is.

Na beter onderzoek op internet ben ik er achtergekomen dat het schilderij niet echt onder een bepaalde kunststroming te plaatsen is, dit staat ook niet vermeld bij het schilderij op rijksmuseum.nl. In de tijd dat Rembrandt van Rijn dit schilderij maakte,vertoonde zijn werk overeenkomsten met de Venetiaanse schilderkunst.

Het schilderij ‘De Staalmeesters’ symboliseert de Nederlandse handelsgeest en toont dat al in de Gouden Eeuw goed transactiemanagement voor voorspoed zorgde. De Staalmeesters zorgden voor kwaliteitscontrole in de lakenhandel. Door op het keurmerk van de Staalmeesters te vertrouwen behoefden kopers en verkopers van laken geen hoge kosten te maken door zelf bij iedere transactie de kwaliteit van de partij te bepalen en daarover te onderhandelen. Dit vermindert de transactiekosten en bevordert de handel. De Staalmeesters staan ook symbool voor het overleg in het poldermodel. In het college van Staalmeesters waren indertijd vrijwel alle religieuze stromingen vertegenwoordigd. Terecht werd toen al het belang van breed gedragen overeenstemming over één uniform keurmerk onderkend.