De ontmoeting van Odysseus en Nausicaa

Standaard

geschreven door Rick Slotegraaf

De ontmoeting van Odysseus en Nausicaa, + (I), ca. 1630 – ca. 1640
bron: Rijksmuseum

De ontmoeting van Odysseus en Nausicaa, Jacob Jordaens (I), ca. 1630 - ca

Binnen de gastvrijheid staat “de ander” altijd centraal. Dit vertaalt zich uitstekend in dit schilderwerk, waar Odysseus duidelijk geportretteerd wordt als een buitenstaander. Om dit te benadrukken heeft de schilder gebruik gemaakt van verschillende elementen, waaronder belichting, houding, en uitlijning. Zo is Odysseus duidelijk aan de buitenkant geplaatst en bevindt Nausicaa zich in het midden, omringd door haar dienaren. Verder wordt Odysseus nog meer naar de buitenkant geplaatst door de extra levendige belichting om hem heen en dan met name door het schaduwwerk. Tot slot maakt de nederige positie van Odysseus duidelijk dat hij geen onderdeel van de groep is. Dit maakt dat het zelfs voor een onbekende van de Odyssee van Homerus duidelijk is dat zich hier een bijzonder tafereel afspeelt, waarbij een buitenstaander hulp wordt aangeboden door een prinses. Een bijzonder gastvrij gebaar.

Vanuit een literair perspectief is hier echter veel meer aan de hand. De Odyssee staat namelijk vol met voorbeelden van gastvrijheid en dan met name hoe het niet moet. Deze ontmoeting tussen Odysseus en Nausicaa was namelijk geen toeval. Odysseus heeft ver moeten reizen om hier te komen. Nadat hij de Trojaanse oorlog had beslecht met zijn briljante ingeving vertrok Odysseus met zijn manschappen naar huis. Echter waren de goden niet blij met hem omdat hij geen offer had gebracht na de oorlog en bestraften ze hem voor zijn wandaad. Dit zorgde voor een wild avontuur waarbij Odysseus vele malen de rol van gast op zich heeft moeten nemen. Zijn laatste gastvrouw hield hem wel 7 jaar vast totdat hij eindelijk de goden weer aan zijn kant kreeg en wist te ontsnappen! Maar Poseidon, was nog niet tevreden en Odysseus kwam weer in een storm terecht. Prinses Nausicaa wordt hiervan op de hoogte gebracht door Athene en reist meteen naar de naburige rivier.

Op het schilderij zien wij hoe de prinses met al haar dienaren is afgereisd om de dankbare schipbreukeling haar hulp te bieden. De onbaatzuchtigheid van haar daad wordt extra benadrukt door het heldere licht rondom haar. Tevens geeft de belichting een duidelijke scheiding weer tussen de prinses en haar dienaren.
Dit is typerend voor de gastvrijheid uit die tijd. Met een duidelijke scheiding tussen werkgerelateerde gastvrijheid en oprechte gastvrijheid is het de prinses die Odysseus als een gast behandelt en beschermt, waarbij de dienaren slechts hun werk doen en op de achtergrond worden afgeschilderd.

Eén reactie »

  1. Beste Rick, Interessant, jouw interpretatie van dit schilderij. James Heffernan zegt over hospitality in de Odyssee dat Poseidon Odysseus zoveel laat lijden omdat hij wraak neemt voor het feit dat Odysseus zijn mosterlijke gastheer Polyphemos blind heeft gemaakt. Meer weten? lees Classical Hospitality, in James Heffernan, Hospitality and Treachery in Western Literature, p. 13-21

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s